Şirketlerde hangi işler otomatikleşiyor?

Hangi iş türü en sık otomatikleşiyor?

En sık otomatikleşen iş türü, soru cevaplayan asistanlar oldu: bugünkü sayımla 272 tanımın 48'inde birincil iş buydu, yani yaklaşık altıda biri. Ortak noktaları, bir insanın gün içinde defalarca aynı soruya cevap veriyor olması.

İkinci sırada 40 tanımla belge okuma ve veri çıkarma var. Fatura, özgeçmiş, dekont, sipariş formu — bir insanın gözüyle okuyup başka bir alana yazdığı ne varsa bu başlığa giriyor ve hepsi aynı sıkıcı işi paylaşıyor.

Üçüncü sırada 34 tanımla gelen kutusu triyajı ve yanıt duruyor. Şirketin gelen kutusu aslında bir iş kuyruğudur ve o kuyruğu kimin hangi sıraya göre işleyeceği çoğu şirkette hiç tanımlanmamıştır.

Bir otomasyon kaç adımdan oluşuyor?

Ortalama bir iş akışı 14 adımdan oluşuyor ve 272 tanımın toplamı 3.896 adım ediyor. En kısası üç adımda bitiyor, en uzunu 82 adım sürüyor; aradaki fark işin zorluğundan değil, dokunduğu sistem sayısından geliyor.

Adım sayısını asıl belirleyen şey, akışın kaç ayrı yere bağlandığıdır. Üç sisteme bağlanan bir akış, tek bir tabloya yazan akıştan zorunlu olarak uzun olur; çünkü her bağlantı kendi hazırlık ve kontrol adımlarını getirir.

Bu dağılımın pratik karşılığı şu: küçük görünen bir iş bile genellikle on adımın altına inmiyor. Şirketler otomasyonu planlarken bunu hafife alıyor ve “iki günde biter” diye başladıkları iş beklenenden uzun sürüyor.

Otomasyonların kaçı yapay zeka kullanıyor?

Bugünkü sayımla 272 tanımın 233'ü, yani yüzde 85,7'si bir dil modeli kullanıyor. Otomasyonun eskiden böyle olmadığını düşünüyoruz ama bunu ölçmedik; arşivimizde önceki dönemin karşılığı yok.

Dil modelinin bu akışlardaki işi neredeyse hep aynı: yapısız bir girdiyi yapılı bir çıktıya çevirmek. Serbest yazılmış bir e-postadan konuyu, aciliyeti ve talebi ayrı alanlar olarak çıkarmak bunun en yaygın örneği.

Kalan 39 tanım hiç dil modeli kullanmıyor ve bunlar sabit kurallı işler: dosyayı taşı, satırı kopyala, saat gelince tetikle. Yapay zeka her işe gerekmiyor ve gereksiz yere eklendiğinde hem maliyeti hem hata payını artırıyor.

Otomasyonlar ne zaman çalışmaya başlıyor?

Otomasyonların çoğu bir olayla başlıyor, saatle değil. Tetikleyici dağılımında elle başlatılanlar 83 tanımla ilk sırada görünüyor, ama bu genelde geliştirme aşamasının izidir ve üretimde yerini bir olaya bırakır.

Gerçek üretimde en yaygın iki tetikleyici, dış sistemden gelen istek ve zamanlanmış çalıştırma; ikisi de 32'şer tanımla başa baş gidiyor. Üçüncü sırada 27 tanımla sohbet var: kullanıcı bir soru yazdığında çalışan akışlar.

Gelen e-postayla başlayanlar 18, form doldurulunca başlayanlar 15 tanım. Bu iki tetikleyici, şirketlerin kendi süreçlerine baktığında en kolay fark ettiği otomasyon kapısıdır; çünkü ikisinde de bekleyen somut bir belge vardır.

Bu dağılım şirketiniz için ne anlama geliyor?

Dağılım şunu söylüyor: otomasyon büyük ve görkemli işlerde değil, sıkıcı ve tekrarlayan işlerde yoğunlaşıyor. Belge okumak ve aynı soruya tekrar tekrar cevap vermek, hiçbir şirketin toplantıda övünerek anlattığı işler değildir.

Aday iş genelde iki uygulamanın arasında duruyor. Gelen kutusundan Excel'e, Excel'den muhasebe programına, oradan WhatsApp'a — arada taşıyan hep bir insan. Taşıma işi budur.

Kendi şirketinizde aday ararken şu soruyu sorun: bir kişi haftada kaç saatini bir yerden okuyup başka bir yere yazmakla geçiriyor? Cevap birkaç saatse orada neredeyse kesinlikle bir otomasyon adayı vardır.

İkinci soru daha keskin ve daha çok şey açığa çıkarır: bu işi yapan kişi izne çıkınca ne oluyor? İş duruyorsa, birikiyorsa ya da yerine bakan kişi yanlış yapıyorsa, o iş otomasyona en uygun adaylardan biridir.

Bu sayılar nasıl ölçüldü?

Ölçüm 31 Temmuz 2026'da yapıldı ve kaynağı ALBA'nın yerel iş akışı tanımı arşiviydi. Toplam 302 dosya tarandı; üç tanesi bozuk olduğu için okunamadı ve dışarıda bırakıldı.

Aynı ada sahip kopyalar tekilleştirildikten sonra bugün geriye 272 tekil tanım kalıyor. Her tanımda akışın geçtiği adım türleri, bağlantı grafı tetikleyiciden başlanarak yürütülerek çıkarıldı; tanımların tamamında en az bir tür, 246'sında en az üç farklı tür bulundu.

Aile ataması tek birincildir: bir tanım birden çok alana değse bile yalnızca tek bir aileye sayılır, dolayısıyla aynı iş iki satırda birden görünmez. Tablodaki paylar tam sayıya yuvarlandığı için toplamları 99 eder; adet sütununun toplamı ise tanımların tamamını verir.

Ölçümü yapan betik bizde duruyor ve istendiği zaman yeniden çalıştırılabilir. Arşiv büyüdüğünde bu yazıdaki sayılar da değişir. Sitedeki süre ve taahhüt rakamları ise elle yazıldı; onlar ölçüm değil, verilmiş sözdür.